Category Archives: Google Earth

Zdjęcia historyczne Warszawy w Google Earth

23 września 1939, po raz ostatni w eter poszły osławione słowa Stefana Starzyńskiego:

“Chciałem by Warszawa była wielka. Wierzyłem, że wielka będzie. Ja i moi współpracownicy kreśliliśmy plany, robiliśmy szkice wielkiej Warszawy przyszłości. I Warszawa jest wielka. Prędzej to nastąpiło, niż przypuszczano. Nie za lat pięćdziesiąt, nie za lat sto, lecz dziś widzę wielką Warszawę. Gdy teraz do was mówię, widzę ją przez okna w całej wielkości i chwale, otoczoną kłębami dymu, rozczerwienioną płomieniami ognia, wspaniałą, niezniszczalną, wielką, walczącą Warszawę. I choć tam gdzie miały być wspaniałe sierocińce gruzy leżą, choć tam gdzie miały być parki dziś są barykady gęsto trupami pokryte, choć płoną nasze biblioteki, choć palą się szpitale – nie za lat pięćdziesiąt, nie za lat sto, lecz dziś Warszawa broniąca honoru Polski jest u szczytu swej wielkości i sławy.”

W programie Google Earth można oglądać archiwalne zdjęcia lotnicze i satelitarne niektórych obszarów. Jednym z niewielu takich terenów w Polsce jest Warszawa. Zbiór fotografii jest z dnia na dzień coraz bogatszy. Dotychczas udostępniono zdjęcia stolicy z końca 1935 i 1945 roku. Mimo, że odstęp czasu to tylko 10 lat, wojna, której poligonem stała się między innymi Warszawa, zniszczyła niemal doszczętnie urokliwą architekturę miasta. Spadziste ceramiczne dachy zapadły się i oczom fotografów w 1945 roku ukazały się zgliszcza Warszawy. Zrobione wtedy zdjęcia, można teraz obejrzeć za darmo w internecie.

1Ruiny Warszawy w 1945 r. Okolice pl. Zawiszy.

Zdjęcia te są cennym źródłem informacji, ukazują jednak nie tylko wielkie spustoszenie jakie przyniosła ze sobą II Wojna Światowa. Są także dowodem na to jak wydarzenia historyczne wpływają na otaczającą nas przestrzeń i rzeczywistość. Nie spełniają tylko funkcji dokumentalnej, ukazującej plan i stan miasta z dawnych czasów, pozwalają lepiej zrozumieć pewne zdarzenia. Niewątpliwie każdy z nas widział zdjęcia ruin powojennej Warszawy, jednak dopiero tak szerokie spojrzenie wyraźnie i dobitnie ukazuje dramatyczne realia tamtych czasów.

=============

Stare Miasto

2Warszawska starówka przed wojną. 1935r.3Podczas Powstania Warszawskiego w 1944r. starówka przestaje istnieć. Zamek Królewski zostaje całkowicie zrównany z ziemią.4Odbudowana w latach 1970′ starówka jest jedną z głównych atrakcji turystycznych w Warszawie. 2009 rok.

=============

Pałac Saski

6Pałac Saski przed wojną w 1935 r.5Ruiny Pałacu Saskiego po wysadzeniu przez Niemców. Rok 1945.8Badania archeologiczne w tym samym miejscu. Na zdjęciu widać odsłonięte fundamenty dawnego założenia pałacowego. 2007 rok.9Obecny pl. Piłsudskiego

=============

PKiN

10Jak wyglądała Warszawa przed wybudowaniem Pałacu Kultury i Nauki? Rok 1935.11Właśnie w tym miejscu nowa władza postanowiła wybudować budynek, który obecnie jest znakiem rozpoznawczym Warszawy. Rok 1945.12Obecny pl. Defilad i PKiN

=============

Most Poniatowskiego

13Most Poniatowskiego w 1935r.14Most Poniatowskiego w 1945r.15Most Poniatowskiego obecnie.

=============

Bielany

16Rok 1945. Bielany; skrzyżowanie ulic Żeromskiego i Marymonckiej.17Dawny PKS Marymont. Po prawej stronie widoczny nieistniejący już dworzec PKS. Na polanie pomiędzy ulicami rozbił się cyrk. 2002 rok.18Budowa stacji metra Słodowiec. 2007 rok.19Metro Słodowiec obecnie.

PW

Google Earth – mapy historyczne. Krótki poradnik.

Wersja 5.0 Google Earth przyniosła ze sobą możliwość oglądania zdjęć historycznych. Poniżej prezentujemy krótki poradnik jak posługiwać się tą opcją oraz jakie oferuje możliwości.

Zdjęcia historyczne

Aby móc przemieszczać się w czasie należy wybrać z menu zakładkę Widok, a w niej opcję Obrazy historyczne (Fot.1). W górnym lewym narożniku pola mapy wyświetlona zostanie suwak,  którym od tej pory możemy zmieniać wyświetlane zdjęcie (Fot.2). Można to robić ustawiając znacznik na określonej pozycji lub używając strzałek po obu stronach suwaka. Ikony lupy pozwalają przybliżać lub oddalać wyświetlane zakresy suwaka – jest to przydatne, jeżeli dany obszar ma dużo zdjęć wykonanych w małych odstępach czasu.

fot1Fot. 1 – Menu->Obrazy historyczne.

fot2Fot. 2 – Suwak zmieniający wyświetlane zdjęcie.

Ponadto, po kliknięciu na ikonę klucza francuskiego, mamy do dyspozycji menu (Fot.3), w którym możemy z większą precyzją zarządzać datą i czasem by uzyskać obraz w konkretnych ramach czasowych.

fot3Fot. 3 – Zaawansowane ustawienia.

Podróż w czasie

Podstawowym celem zdjęć historycznych jest możliwość zobaczenia jak dane miejsce wyglądało w przeszłości i zaobserwowania zachodzących zmian. W warunkach miejskich pozwala to na prześledzenie zmian urbanistycznych. Dzięki dodaniu ponad rok temu do bazy fotograficznej zdjęć z dwudziestolecia międzywojennego i okresu II wojny światowej historia miast staje się bliższa niż kiedykolwiek. Możemy w ten sposób obejrzeć m.in. Wenecję, Florencję, Genewę, Rzym, Neapol, Ratyzbonę, Gdańsk czy Wrocław. Możemy zwiedzić zarówno przedwojenną Warszawę (zdjęcia z 1935 r. przedsiębiorstwa Fotolot, będącego częścią LOT-u ), obejrzeć ogrom zniszczeń z II wojny światowej (zdjęcia lotnictwa radzieckiego z 1943 r.) czy chociażby prześledzić zniszczenia i odbudowę Berlina (na zdjęciach kolejno z lat 1943, 1945 i 1953).

Posłużę się przykładem Pałacu Lubomirskich. Wybudowany w XVIIIw. Pałac przed II wojną światową znajdował się w rękach Urzędu Miasta Warszawy. Podczas oblężenia Warszawy w 1939 r. budynek został spalony przez Niemców. W 1950 r. skończono jego odbudowę a w 1970 r. zapadła decyzja o obróceniu i przesunięciu budynku tak, by zamykał kompozycję Osi Saskiej – założenia związanego z Pałacem i Ogrodem Saskim. Dostępne w Google Earth zdjęcia uwieczniają te zmiany.

fot4Fot. 4 – Pałac Lubomirskich w 1935 r., ówcześnie w rękach Wacława Moszkowskiego, który przekształcił budynek w kamiennicę.

fot5Fot. 5 – Pałac w 1943 r., zniszczenia jeszcze z 1939 r.

fot6Fot. 6 – Pałac w 2009 r. Od początku lat 70’tych obrócony o 78 stopni.

Innym ciekawym miejscem jest Plac Piłsudskiego w Warszawie, na którym niegdyś stała neoklasycystyczna rezydencja króla Stanisława III Sasa – Pałac Saski. Dzisiaj po założeniu pozostał jedynie fragment arkad mieszczący Grób Nieznanego Żołnierza. Na zdjęciach w Google Earth możemy obejrzeć założenie pałacowe w kształcie z przed wysadzenia przez nazistów w grudniu 1944 r. oraz związane z tym aktem gruzy.  Ponadto na zdjęciach zostały uwiecznione wykopaliska prowadzone na obszarze fundamentów pałacowych od 2005 r. Fundamenty wpisane zostały do rejestru zabytków i obecnie spoczywają zasypane piaskiem pod płytami i trawnikami Placu Piłsudskiego.

fot7Fot. 7 – Pałac Saski w 1935 r.

fot8Fot. 8 – Gruzy pałacu po wysadzeniu przez Niemców w 1944 r.

fot9Fot. 9 – Plac Piłsudskiego w 2007 r. z widocznymi fundamentami odsłoniętymi w ramach prac archeologicznych.

fot10Fot. 10 – Plac Piłsudskiego współcześnie. Po królewskiej rezydencji pozostał jedynie Ogród Saski wraz z widoczną fontanna.

Ślady zniszczeń z czasu II wojny światowej można prześledzić również w innych miastach objętych działaniami wojennymi. Chociażby w Berlinie. Wybrałem jako przykład berlińskie lotnisko Tempelhof. Port został oddany do użytku w 1923 r. W 1934 r. podjęto decyzję o przebudowie w związku z wizją Berlina Alberta Speera. Podczas II wojny światowej Tempelhof był miejscem ataków lotniczych – na jego terenie montowano bombowce Junkers Ju 87 Stuka a później myśliwce Focke-Wulf Fw 190. Sowieci zdobyli lotnisko podczas walk o Berlin, a w ramach paktu z Jałty przekazali stronie amerykańskiej*. Na zdjęciach w Google Earth widać nietkniętą płytę lotniska w 1943 r. oraz poznaczoną śladami wybuchów w 1945 r.

fot11Fot. 11 – Berlin Tempelhof w 1941 r. za czasów III Rzeszy.

fot12Fot. 12 – Lotnisko Tempelhof poznaczone śladami po wybuchach w marcu 1945 r.

Oprócz oglądania konkretnych miejsc i budynków obrazy historyczne można wykorzystać aby zrozumieć historię danego terenu. Miasta w końcu przechodzą nieprzerwaną metamorfozę w wyniku budowania, wyburzania, modyfikowania czy wręcz przesuwania budynków. Miejsca tracą swoje pierwotną funkcję ale nierzadko pozostawiają ślady swojej obecności w tkance miejskiej.

Przykładowo, istnienie parku na warszawskim Rakowcu o skomplikowanej formie, bardzo nietypowej dla tego rodzaju obiektu, można prześledzić w czasie. Cofając się do zdjęć z okresu II wojny światowej odkrywamy, że był to wcześniej fort. Posługując się powszechnymi serwisami jak Wikimapia można ustalić, iż był to jeden z fortów Twierdzy Warszawa, a konkretnie Fort Tscha-M “Rakowiec”. Obecnie jest to park powszechnie nazywany górkami, głównie ze względu na zachowane linie wałów, będące zimą miejscem zjeżdżania na sankach.

fot13Fot. 13 – Współczesny park na Rakowcu – nieregularny kształt widać zarówno w terenie jak i z powietrza.

fot14Fot. 14 – Przedwojenna konstrukcja Fortu “Rakowiec” z wyraźnie widocznymi w terenie rolniczym fosami i wałami.

Wyznaczniki wegetacyjne i glebowe

Wirtualne podróże po terenach wiejskich również mogą przynieść efekty. Zdjęcia wykonane o różnych porach roku miejsc, gdzie zmieniane są gatunki uprawianych roślin pozwalają na prześledzenie występowania wyróżników wegetacyjnych i glebowych. Dzięki temu możemy lokalizować oraz weryfikować zasięgi stanowisk i obiektów archeologicznych. Poniżej widać zdjęcia nieprzebadanego stanowiska archeologicznego o różnych porach roku. Obecnie prezentowane domyślnie zdjęcie w Google Earth nie daje żadnych sygnałów, że obszar ma wartość archeologiczną. Wystarczy jednak zmienić zakres czasowy i na starszym zdjęciu ujawnione mamy wyróżniki świadczące o istnieniu kilku linii wałów.

fot15Fot. 15 – Obecny widok stanowiska archeologicznego w Google Earth. Nie dość, że teren nie wygląda ciekawie z punktu archeologicznego, to jeszcze mamy miejscowe zachmurzenie.

fot16Fot. 16 – Zdjęcie historyczne ujawniające wyróżniki wegetacyjne i glebowe.

Powyższe przykłady pokazują, że warto spędzić trochę czasu badając zmienność wybranych miejsc w czasie, co zaowocować może sensacyjnymi odkryciami bądź weryfikacją informacji o danym obszarze. Google Earth staje się narzędziem oferującym archeologom coraz więcej możliwości przez co można śmiało włączyć go do zestawu nieinwazyjnych metod prospekcji.

Obecną wersję programu Google Earth (6.0.1) można ściągnąć w polskiej wersji językowej z oficjalnej strony Google:

http://www.google.com/intl/pl/earth/index.html

Marcin Jaworski

______________________
 * - Jako ciekawostkę mogę dodać, że Luftwaffe zaminowało podziemne korytarze pod lotniskiem. Dowództwo radzieckie postanowiło zalać je wodą i zamknąć, w związku z zagrożeniem wybuchu. Pozostają zalane i niezbadane do dzisiaj z powodu znajdowania się tam materiałów wybuchowych.

Witamy na nowej stronie filmu o archeologii lotniczej!

Choć strona jest w budowie, już teraz zawiera najważniejsze informacje na temat filmu i ekipy.

Działa też nowa galeria ze zdjęciami lotniczymi z naszych prospekcji wraz z mapami wskazującymi wykonanie zdjęcia. Galeria jest zaczątkiem platformy wymiany informacji miedzy archeologami. Zapraszamy do komentowania i zamieszczania własnych spostrzeżeń!

 

Jeśli jednak nie znalazłas/eś czegoś na naszej stronie, spróbuj starą wersję:
http://wodolot.wordpress.com/archeolot

Satelita zamiast łopaty?

Wczoraj serwisy informacyjne, w tym Gazeta.pl, donosiły żeGoogle Earth odnajduje starożytne grobowce. Informacje podawano na podstawie  artykułu, który ukazał się w styczniowym numerze Journal of Archaeological Science (możecie oczywiście przeczytać jego pełną wersję, abonament JAS kosztuje jedyne 31,5 USD).

Artykuł traktuje o odkryciach Davida Kennedy’ego z Uniwersytetu Australii Zachodniej, który wykonał żmudną pracę i przejrzał niemal 1240 kilometrów kwadratowych Arabii Saudyjskiej używając programu Google Earth i dostępnych w nim zdjęć satelitarnych. Wytypował tą metodą 1977 miejsc, w których można by rozpocząć prace wykopaliskowe. Na miejscu udało się sfotografować 2 z tych stanowisk, z czego Kennedy określa jedno na 9000 lat przed nasza erą.

Fot. 1 – Arabia Saudyjska widziana w Google Earth (żródło: Google Earth).

Odkrycia Kennedy’ego po raz kolejny ukazują nam możliwości programu Google Earth. Bez ruszania się z domu, robienia dodatkowych zdjęć lotniczych, można wykonać kwerendę “z satelity”. Jest to również metoda wygodna w przypadkach występowania trudnej sytuacji politycznej w danym regionie, czy (jak w Arabii Saudyjskiej) utrudnień związanych z uzyskaniem wizy.

Co jednak najważniejsze, program Google Earth jest dostępny dla każdego posiadacza Internetu. Za darmo. Jest także bardzo prosty w obsłudze. Nie trzeba kończyć specjalistycznego kursu aby móc się sprawnie w nim poruszać.

Trzeba mieć jednak świadomość, że ten typ prospekcji nigdy nie zastąpi tradycyjnych metod i nie oznacza, iż archeolodzy za 10 lat będą prowadzić wykopaliska przez Internet.

Po raz kolejny jednak mamy dowód, że Google Earth staje się jednym z podstawowych narzędzi typowania nowych stanowisk, również szacowania ich obszaru, wyznaczania zasięgu, a także weryfikowania informacji na temat tych znanych.

Temat GE będzie na pewno powracał. Można mieć nadzieję, że zdjęcia satelitarne w najbliższej przyszłości zostaną docenione na szerszą skalę przez naszych rodzimych badaczy.

Poniżej linki do artykułu na gazeta.pl oraz newscientist.com:

Alicja Wrotek

z9063467X,Arabia-Saudyska-w-Google-Earth.jpg